Treść Ksiądz Franciszek Birotteau, brat bohatera Historii wielkości i upadku Cezara Birotteau, jest jednym z księży katedry Świętego Gracjana w Tours. Po śmierci swojego przyjaciela, księdza Chapelouda, wynajmuje jego piękny pokój u starej panny Zofii Gamard. W chwili gdy rozpoczyna się opowieść oczekuje nominacji na kanonika katedralnego. Nie wie, że mieszkający u pani Gamard kanonik Troubert, zazdrości mu wszystkiego: mieszkania, wpływowych przyjaciół, bywania w towarzystwie. Nie wie też, że swoim mimowolnym postępowaniem dotknął do żywego pannę Gamard. Troubert zawiera pakt z panną Gamard i wspólnie organizuje szeroką intrygę przeciw prostolinijnemu, niepodejrzewającemu niczego Birotteau. Stara panna dopuszcza się wobec niego szeregu dotkliwych złośliwości, po czym doprowadza Birotteau do zrzeczenia się przez niego wynajmowanego u niej mieszkania, a także podstępem przejmuje odziedziczony po księdzu Chapeloud dobytek. Troubert zajmuje jego mieszkanie, a jako wikariusz generalny utrąca nominację Birotteau na stanowisko kanonika. W obronie księdza występuje pani de Listomère, przygarnia go i przy pomocy wynajętego prawnika wytacza sprawę przeciw Zofii Gamard o wyłudzenie. Troubertowi udaje się pokrzyżować jej plany, blokując awans jej siostrzeńca.