Jego badania obejmują sztukę wieków XIV–XX ze szczególnym naciskiem na okres baroku i romantyzmu. Jest autorem ponad 300 publikacji naukowych, popularnonaukowych i eseistycznych, w tym kilkunastu książek. Zainicjował i prowadził program inwentaryzacji zabytków sztuki sakralnej na Kresach Wschodnich. W latach 1993–2015 pod jego redakcją i ze znacznym udziałem autorskim ukazały się 23 tomy inwentarza pt. Materiały do dziejów sztuki sakralnej na ziemiach wschodnich dawnej Rzeczypospolitej (program jest kontynuowany według ustalonej przez niego metody i pod jego ogólnym kierownictwem).
Wśród wypromowanych przez niego doktorów znaleźli się: Andrzej Betlej, i Piotr Krasny.
Odznaczenia i wyróżnienia Ordery i odznaczenia Krzyż Wielki Orderu Odrodzenia Polski (2010, w uznaniu wybitnych zasług dla kultury narodowej, za osiągnięcia w działalności na rzecz rozwoju muzealnictwa oraz krzewienia tradycji polskich)Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 13 grudnia 2010 r. o nadaniu orderów (). Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (2000)Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 20 lipca 2000 r. o nadaniu orderów (). Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (1994)Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 8 listopada 1994 r.