thumb|Herb Olkusza we wnętrzu Krakowskich Sukiennic Herb Olkusza – jeden z symboli miasta Olkusz i gminy Olkusz w postaci herbu.

Wygląd i symbolika Herb przedstawia w polu złotym bramę miejską czerwoną, bez wrót i brony, o dwóch wieżach, z czteroblankowym krenelażem każda, między którymi czarna kopaczka o okrągłej nasadzie, bez styliska, w słup, ostrzem ku górze.

Kopaczka nawiązuje do górniczego charakteru miasta, zaś elementy architektoniczne są tradycyjnym wyrazem miejskiego charakteru jednostki. Niewykluczone jednak, że brama w herbie nawiązuje do rzeczywistych bram miejskich, poświadczonych w Olkuszu już na początku XIV wieku. Bramy te zamykały wyjazdy drogami w stronę Krakowa i Sławkowa. Przypuszcza się, że brama w herbie może przedstawiać dawną bramę krakowską.

Historia Herb wywodzi się bezpośrednio z godła napieczętnego występującego na najdawniejszej pieczęci miasta z 1386 roku, którą przyłożono do dokumentu sygnującego złożenie hołdu Władysławowi Jagielle. Nie wiadomo od kiedy dokładnie miasto używało herbu, przypuszcza się, że od momentu uzyskania praw miejskich. Nieznany jest rok lokacji miasta. Prawdopodobnie nastąpiło to w XIII wieku. Kolejne pieczęcie z wizerunkiem herbu Olkusza pochodzą dopiero z XVI wieku.