Herbu miasta używali rzemieślnicy, między innymi papiernicy, którzy oznaczali swój papier znakiem wodnym z herbem miasta. Herb widnieje także na prospekcie organów i malowidłach w olkuskiej bazylice (pocz. XVII wieku). Nie używali herbu gwarkowie olkuscy, którzy sztaby ołowiu wytapiane przez siebie oznaczali napisem ILKVS.
Element herbu Olkusza – kopaczka, został wykorzystany w herbie nowej osady, założonego w 1559 Ujkowa. Przedstawiał on kopaczkę wpisaną w inicjał U, nad całością napis UIKOW.
Poważną zmianę wyglądu herbu zanotowano w XIX wieku. Wówczas kopaczkę zawieszono na łańcuchu zwieszającym się z wież, w bramie dodano Orła Białego z drugą kopaczką poniżej. Dodano cztery strzelnice (przez które rozumiano krenalaż). Nad całością korona zamknięta. Określono barwę pola jako błękitną, mur i wieże czerwone. Herb taki, dodatkowo ze złotą broną, inicjałami I, C oraz napisem ILKVS, widnieje w krakowskich Sukiennicach. W zbliżonej formie herb przetrwał do połowy XX wieku.