Następne dwa lata obficie zaowocowały dla obojga: Zuzanna uzyskała poczucie chrześcijańskiej wolności, jak napisała w liście do Mosera z dnia 21 stycznia 1774 r., a Goethe, zresztą od dziecka wychowywany w luterańskiej pobożności, był zachwycony wspólnotą herrnhucką. Pilnie studiowali razem pisma pansoficzno-alchemistyczne i kabalistyczne, jak Wellinga Opus Mago-Cabbalisticum, oraz Paracelsusa, Swedenborga. Sporządzano alchemiczne tynktury (porównaj dramat Goethego Faust).
Jak podaje Markus Britsch, znaczenie Zuzanny polega między innymi na tym, że jej wrażliwa dusza wywarła trwałe odbicie w twórczości Goethego, to też uwiecznił jej postać w 6. księdze powieści Lata nauki Wilhelma Meistra. Przy czym nie jest istotne, czy poeta opisał drobiazgowo realne wydarzenia, raczej jest istotne, że odzwierciedlił życie Zuzanny jako urzeczywistnienie idei pięknej duszy (, porównaj Platona Politeia księga IV, 444).
Bibliografia Markus Britsch: Susanne von Klettenberg w Biographisch-Bibliographisches Kirchenlexikon (BBKL). tom 4, Herzberg 1992, , s. 48–51.
Przypisy
Kategoria:Johann Wolfgang von Goethe Kategoria:Niemieccy alchemicy Kategoria:Niemieccy pisarze romantyzmu Kategoria:Urodzeni w 1723 Kategoria:Zmarli w 1774