melizmaty występują częściej w pieśniach wolnych i obrzędowych niż w żywych pieśniach tanecznych. W zachowawczych repertuarach wschodnich śpiewy należące do starszej warstwy, zwłaszcza obrzędowe, odznaczają się bogatszym zdobnictwem, melizmatyką, artykulacją recytatywną i glissandową oraz wolniejszym tempem. Śpiewy te cechują się zwykle otwartą i szeregową budową, asylabizmem, swobodną rytmiką i słabszą stabilizacją tonalną.
Melodie poruszają się przeważnie krokami sekund i tercji, a ich frazy odpowiadają podziałom wersów i jednostkom rytmicznym. Przebieg linii melodycznej zależy od rodzaju i warstwy repertuaru: w wielu pieśniach jest falisto-opadający z wczesną kulminacją, w balladach bywa łukowy, natomiast w nowszym repertuarze niektórych regionów występują melodie wznoszące się ku późnej kulminacji. Dominuje jednogłosowość, realizowana zarówno solowo, jak i przez grupę śpiewającą unisono; w zespołowej muzyce instrumentalnej współbrzmienie kilku odmiennych realizacji melodii przybiera postać heterofonii. Odrębną tradycję stanowi rodzimy wielogłos karpacki, rozwinięty zwłaszcza na Podhalu i w Pieninach. Należy go odróżniać od późniejszego śpiewu chóralnego opartego na zachodniej harmonice funkcyjnej, upowszechnianego od XIX wieku między innymi na Śląsku i Pomorzu.
thumb|Członkinie zespołu śpiewaczego podczas korowodu Festiwalu Kapel i Śpiewaków Ludowych w Kazimierzu Dolnym (2015)