czasami przedstawiany także jako Otto II względem swojego hipotetycznego ojca, Ottona I). Jego pochodzenie jest jednak niejasne dla historyków. Karl Bosl uważał go za potomka palatyna bawarskiego Arnulfa II z dynastii Lutipoldingów, jednak nie był w stanie wypełnić luki w drzewie genealogicznym Ottona powstałej na przestrzeni ok. 150 lat między narodzinami syna Arnulfa II, Bertholda z Reisensburga (ok 930) a narodzinami Ottona I. Najczęściej historycy widzą tam margrabiego Schweinfurtu Bertholda i jego syna Heinricha, który z kolei miał mieć syna, także Henryka, hrabiego w Pegnitz, rzekomego ojca Ottona I.
Współczesna nazwa dynastii pochodzi od zamku Wittelsbach koło Aichach w Szwabii, dokąd swoją siedzibę przeniósł Otto V von Scheyern, od 1120 hrabia palatyn BawariiDawne gniazdo rodowe zostało przekształcone przez Ottona w klasztor. Klasztor w Scheyern był do połowy XIII w. tradycyjnym miejscem pochówku członków dynastii Wittelsbachów, także z bocznych linii z Dachau-Meranii.. Od 1116 roku Otto tytułował się hrabią Wittelsbach, chociaż już w rok wcześniej został on nazwany hrabią z Witlinesbac w dokumencie wystawionym przez cesarza Henryka V. W 1180 roku jego syn, Otton VI, otrzymał księstwo Bawarii (jako Otto I). Syn Ottona I, Ludwik I Bawarski, w 1214 roku otrzymał także palatynat reński wraz z godnością elektorską.