Usprawnił silnik parowy autorstwa Thomasa Newcomena, wybudowawszy go wpierw w Chasewater w roku 1775.

Dziedzictwo Smeaton cieszący się wielkim szacunkiem wśród innych inżynierów, wniósł ogromny udział w Lunar Society oraz był założycielem „Smeatonian Society of Civil Engineers” w 1771, które było pierwszym w historii stowarzyszeniem inżynierów budownictwa. Stworzył powszechnie używany termin civil engineers (inżynierowie cywilni), dla odróżnienia od inżynierów wojskowych, a oznaczający inżynierów tworzących obiekty budowlane użyteczności publicznej. Po jego śmierci stowarzyszenie zmieniło nazwę na „Smeatonian Society”, następnie stało się protoplastą pierwszego międzynarodowego stowarzyszenia inżynierów budownictwa ICE, założonego w 1818.

Jego dzieło kontynuowało wielu uczniów, takich jak William Jessop, Benjamin Latrobe czy znany w Polsce John Baildon.

Zmarł z powodu udaru podczas spaceru w ogrodzie w Austhorpe. Został pochowany na parafialnym cmentarzu w Whitkirk, West Yorkshire.

Jego imieniem zostało nazwanych wiele obiektów budowlanych w