Maria Wanda Wanatowicz (ur. 1941Katalog Biblioteki Narodowej.) – polska historyk, profesor zw. dr hab., wykładowca w Uniwersytecie Śląskim do 31 sierpnia 2013 r., kierownik Zakładu Historii Polski 1918 - 1945 do 28 lutego 2011 r., członkini Instytutu Historii PAN. W latach 2002–2008 dyrektor Instytutu Historii Uniwersytetu Śląskiego.
Zainteresowania badawcze Zainteresowania badawcze koncentruje na historii Śląska XIX i XX wieku, prezentowanej w kontekście ogólnopolskim, porównawczym. Dotyczą one różnorodnych zagadnień, jak: ubezpieczenia społeczne, ruchy migracyjne i ich konsekwencje, środowisko inteligencji na Śląsku, stosunek społeczeństwa innych ziem polskich do Śląska i jego mieszkańców w XIX i XX wieku, stosunki narodowościowe na pograniczu śląskim i świadomość narodowa jego mieszkańców w XIX i XX wieku, miejsce Śląska w dziejach nowożytnego narodu polskiego. Opublikowała z tego zakresu 6 monografii autorskich, ponad 100 artykułów, pod jej redakcją ukazało się kilkadziesiąt prac zbiorowych.