Gatunek kluczowy, gatunek zwornikowy – gatunek, niezbędny do prawidłowego funkcjonowania całego ekosystemu, warunkujący istnienie innych gatunków. Wpływ gatunku kluczowego na ekosystem jest większy niż można by oczekiwać, biorąc pod uwagę jego liczebność, gdyż nie musi być gatunkiem dominującym. Usunięcie gatunku kluczowego z ekosystemu powoduje jego znaczące przekształcenie, podczas gdy usunięcie gatunku dominującego może być zrekompensowane przez rozwój populacji gatunków subdominujących.
Koncepcja Koncepcję gatunku kluczowego (ang. keystone species) wprowadził Robert T. Paine na podstawie obserwacji ekosystemów strefy międzypływowej zachodnich wybrzeży Ameryki Północnej, gdzie rozgwiazda Pisaster ochraceous jako drapieżnik kontroluje (nie eliminując) populację omułka Mytilus californianus. Po usunięciu rozgwiazdy, populacja omułka rozrasta się, wypierając inne osiadłe zwierzęta i glony i kompletnie zmieniając strukturę biocenozy. Innym podanym przez niego przykładem przebudowy biocenozy była ekspansja korony cierniowej na Wielkiej Rafie Koralowej po wytrzebieniu żerujących na niej ślimaków z rodzaju Charonia. Paine porównał populacje Pisaster ochraceous i Charonia sp. do zwornika (klucza), który utrzymuje zwartość łuku, a którego usunięcie prowadzi do runięcia budowli.