Varanus – rodzaj jaszczurek z rodziny waranowatych (Varanidae). Należą do niego największe żyjące obecnie jaszczurki – przedstawiciele niektórych gatunków mogą osiągać ponad 3 m długości. Największym przedstawicielem rodzaju była megalania (Varanus priscus), początkowo zaklasyfikowana przez Richarda Owena do odrębnego rodzaju Megalania. Nowsze badania bardzo mocno wspierają jednak hipotezę o przynależności megalanii do Varanus – jej najbliższym znanym krewnym jest waran z Komodo.
Zasięg występowania Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Afryce, Azji, Australii i Oceanii.
Systematyka Etymologia Monitor: „upominający, przestrzegający”. Gatunek typowy: Lacerta nilotica ; młodszy homonim Monitor (Teiidae). Varanus: „waran”, od waral lub waran „waran”. Psammosaurus: psammos „piasek”; σαυρος sauros „jaszczurka”. Gatunek typowy: Tupinambis griseus . Dracaena: łac. dracaena „smoczyca, wężyca”, od gr. δρακαινα drakaina „smoczyca, wężyca”. Gatunek typowy: Lacerta dracaena (= Tupinambis bengalensis ). Hydrosaurus: gr. ὑδρο- hudro- „wodny-”, od ὑδωρ hudōr, ὑδατος hudatos „woda”; σαυρος sauros „jaszczurka”. Gatunek typowy: Tupinambis bivittatus (= Stellio salvator ); młodszy homonim Hydrosaurus (Agamidae). Polydaedalus: gr.