Powstanie federalistów (fr. les insurrections fédéralistes) – fala wystąpień antyjakobińskich wobec ich opresyjnej polityki i wprowadzanej we Francji centralizacji władzy. Najwięcej powstań wybuchło wskutek usunięcia żyrondystów z Konwentu Narodowego w czerwcu 1793. Wojna, w tym blokada morska przez Brytyjczyków, ograniczyła handel i w konsekwencji obniżyła dochody ludności, szczególnie w miastach portowych. Z tego powodu, w Marsylii wybuchło powstanie antyjakobińskie w kwietniu 1793. Oprócz spadku dochodów zaczęło brakować żywności zjadanej przez armię. Pod koniec maja wybuchło powstanie w Lyonie 23:39 min..

Geneza W czasie rewolucji francuskiej większość kluczowych wydarzeń rozegrała się w Paryżu, co z czasem przestało być aprobowane przez część mieszkańców prowincji. Uważali oni, że narzucane są im, pod płaszczykiem demokracji, rozwiązania niezgodne z ich przekonaniami. Poczucie to szczególnie nasiliło się po obaleniu monarchii Ludwika XVI oraz po jego egzekucji. Wielu mieszkańców prowincji było również przeciwnych centralizacji władzy, która była niezgodna z duchem konstytucji z 1791.