Pomnik został wzniesiony z inicjatywy władz komunistycznych, które chciały oddać chwałę walczącym robotnikom. Jego głównym elementem była stalowa iglica o wysokości 56 metrów. Iglica symbolizowała zwycięstwo rewolucji i perspektywy dalszych jej zwycięstw. Obok ustawiono blok z szarego sjenitu, obrazujący zaciśniętą pięść robotnika. Na bryle umieszczone zostało osiem płaskorzeźb przedstawiających walkę robotników Czerwonego Zagłębia. Były to m.in. manifestacje, pochody, strajki, zbrojny opór przeciwko hitlerowskim najeźdźcom oraz górnicy i hutnicy pełniący socjalistyczną wartę. Na czaszy znicza umieszczono napis Bojownikom o Socjalizm.
Projekt monumentu został zgłoszony w konkursie na katowicki pomnik, upamiętniający powstańców śląskich, w którym zajął drugie miejsce.
W okresie Polski Ludowej zapoczątkowano tradycję organizowania pod monumentem uroczystości państwowych i miejskich. Gościli pod nim Leonid Breżniew (w 1974 r.), Fidel Castro, podczas pierwszomajowego pochodu w 1972 r., a także Mirosław Hermaszewski i Piotr Klimuk.