Janusz Optołowicz (ur. 18 października 1915 w Lublinie, zm. 14 września 1972 tamże) – etnograf i muzealnik polski, zastępca dyrektora Muzeum Okręgowego w Lublinie.
W 1936 zdał maturę w gimnazjum w Lublinie i przez dłuższy czas pracował w administracji miejskiej, także w latach okupacji. W 1950 ukończył studia etnograficzne na Uniwersytecie Marii Curie-Skłodowskiej, blisko współpracując z profesorem Józefem Gajkiem, który powierzył mu obowiązki zastępcy asystenta w Katedrze Etnografii i Etnologii jeszcze przed uzyskaniem dyplomu, a tym samym prowadzenie zajęć ze studentami młodszych roczników. Od 1951 Optołowicz pracował w Muzeum Okręgowym w Lublinie, od 1952 kierował w nim Działem Etnograficznym; był również delegowany do pracy poza Lublinem jako kierownik placówek w Kozłówce i Zamościu, a w latach 1952-1968 pełnił funkcję zastępcy dyrektora Muzeum Okręgowego.
Aktywnie zajmował się pracą organizacyjną Działu Etnograficznego, osobiście podróżując po Lubelszczyźnie, prowadząc badania terenowe i dokonując zakupu eksponatów. Opracował scenariusze ponad 20 wystaw stałych i czasowych, organizował konkursy regionalnej sztuki ludowej i na potrzeby tych konkursów opracowywał katalogi i informatory. Współpracował przy tworzeniu muzeów regionalnych m.in.