thumb|Flaga Romanowów thumb|Maria Fiodorowna thumb|Car Mikołaj II i jego rodzina Romanowowie, także Romanowi (od ) – ród rosyjski, dynastia carów, potem cesarzy rządzących Rosją od 1613 do 1917 roku. Spowinowacony z rodem Rurykowiczów osobą Nikity Romanowicza Zacharyna, szwagra Iwana IV Groźnego. W linii męskiej dynastia wygasła w 1730 roku, po czym nazwę rodu przyjął spowinowacony z Romanowami niemiecki ród Holstein-Gottorp.
Dzieje rodu Za protoplastę rodu Romanowów uważa się powszechnie kniazia Andrzeja Iwanowicza Kobyłę (XIV w.), jego potomkowie używali nazwiska Kobylin. Jednym z jego synów był Fiodor Kobylin (gubernator Nowogrodu). Potomkowie jednego z wnuków Fiodora, Zacharija Iwanowicza, przyjęli nazwisko Zacharin. Wnukowie Zacharija (synowie Jurija Zachariewicza) posługiwali się podwójnym nazwiskiem Juriewicz-Zacharyn, a jednym z nich był Roman Juriewicz-Zacharyn (ok. 1470–1543), od którego imienia potomkowie stworzyli nazwisko Romanow.