Leniwe inicjowanie – wzorzec projektowy polegający na opóźnianiu tworzenia obiektu, obliczania wartości lub przeprowadzania innych kosztownych operacji, aż do momentu pierwszego zapotrzebowania na nie.
Jest to zwykle dokonywane przez utrzymywanie flagi wskazującej, czy operacja (np. tworzenie obiektu) miała miejsce. Za każdym razem, gdy potrzebny jest wynik operacji, flaga jest testowana. Jeśli flaga wskazuje, że dana operacja miała już miejsce, to jest zwracany wynik operacji. Jeśli jeszcze nie, to wtedy dokonuje się tej operacji i zachowuje wynik.
"Leniwa fabryka" Często we wzorcach projektowych leniwe inicjowanie jest stosowane razem ze wzorcem metody fabrykującej. Taka kombinacja zespala ze sobą trzy idee: Użycie metody fabrykującej do otrzymywania instancji klasy (metoda fabrykująca), Przechowywanie instancji w mapie tak, że dostaje się za każdym razem tę samą instancję dla tych samych parametrów. Różni się od wzorca singletonu mnogością różnych instancji i uzależnieniem zwracanej instancji od parametrów – w singletonie jest jedna instancja i brak parametrów, Używanie leniwego inicjowania do tworzenia instancji obiektu za pierwszym razem, gdy jest potrzebny (wzorzec leniwego inicjowania)(porównaj z wzorcem singletonu).