Tak powstała jedyna w Polsce całość – „murowany komentarz” do dziejów prześladowań polskości przez zaborców rosyjskich w XIX w.
Po pożarze miasta w roku 1753 ówczesny właściciel Białegostoku Jan Klemens Branicki dokonał przebudowy. Z tamtego okresu pozostało na rynku tylko kilka budynków. W centrum znajduje się ratusz z wieżą zegarową. Jego budowę ukończono w 1761 roku. Do II wojny światowej rynek pełnił jeszcze funkcje handlowe: mieściły się tu kramy kupieckie, natomiast wieża była wykorzystywana jako punkt obserwacyjny straży pożarnej. W 1939 roku, po wkroczeniu do Polski Armii Czerwonej, Rosjanie rozebrali budynek, a nawet zamierzali w tym miejscu postawić pomnik Stalina. W latach 1954–1958 odbudowano obiekt. Obecnie jest siedzibą Muzeum Okręgowego, posiadającego bogate zbiory z dziedziny sztuki, etnografii i archeologii..
thumb|center|800px|alt=winter beach scene|Rynek Kościuszki i ratusz (2011)
Otoczenie Przy Rynku Kościuszki znajduje się szereg budynków i budowli posiadających wartości nie tylko historyczne, ale i zabytkowe.
Pierzeja północna thumb|Część wschodnia rynku w 1928 roku thumb|Widok rynku od strony ulicy Spółdzielczej