Wigilancjusz (ur. w IV wieku, zm. w V wieku) – galijski kapłan, uznawany za jednego z prekursorów myśli protestanckiej w łonie chrześcijaństwa. Jego talent odkrył Sulpicjusz Sewer. Znał Paulina z Noli oraz Hieronima ze Strydonu. Był racjonalistą zwalczającym kult świętych i relikwii. Występował również przeciw celibatowi i ubóstwu. Poglądy Wigilancjusza poddał krytyce św. Hieronim w piśmie Przeciw Wigilancjuszowi oraz w kilku listach.
Życiorys Wigilancjusz urodził się w Calagurris w Akwitanii, przed 370 r. Wydaje się, że był już wyświęcony, kiedy kilka lat przed 404 r. przybył z listem polecającym od Paulina z Noli do Hieronima, przebywającego wówczas w Betlejem. Według listu Hieronima do Paulina (Epist., lviii.), Wigilancjusz został przyjęty z całą serdecznością, jednak z jakichś powodów go opuścił. W Italii, przez którą wiodła droga powrotna do Galii, Wigilancjusz wysłał do Hieronima list lub przedłożył mu traktat teologiczny do zaaprobowania. Hieronim potraktował pismo jako zarzut, że został skażony herezjami Orygenesa i odpowiedział listem pełnym goryczy (Epist., lix.). W 406 r., kiedy Wigilancjusz powrócił już do Akwitanii, dwóch duchownych posługujących nieopodal jego miejsca zamieszkania, Desiderius i Riparius, poprosiło Hieronima o przygotowanie pisma odpierającego poglądy jego dawnego gościa.