Historia Instytut Historii UO jest jedną z najstarszych jednostek na opolskiej uczelni. W 1958 roku zaczęto na Wyższej Szkole Pedagogicznej wykładać historię, czemu służyć miało przekształcenie Wydziału Filologicznego w Wydział Historyczno-Filologiczny. Nowy kierunek funkcjonował jako sekcja tego wydziału, w ramach której działały trzy katedry: Historii Polski, Historii Powszechnej i Historii Śląska.
Wydział Filologiczno-Historyczny posiadał uprawnienia do nadawania stopnia doktora, a od 1974 roku doktora nauk humanistycznych w zakresie historii Polski.
W 1971 roku istniejącą na WSP sekcję historii przekształcono w instytut. Od powołania w 1994 roku Uniwersytetu Opolskiego Instytut Historii wchodzi w skład Wydziału Historyczno-Pedagogicznego (obecnie pod nazwą Wydział Nauk Społecznych) i posiada pełne prawa akademickie w nadawaniu stopni naukowych: doktora oraz doktora habilitowanego nauk humanistycznych w zakresie historii Polski i powszechnej oraz wszczynania procedury o nadanie tytułu naukowego profesora.
Władze (2016–2020) Dyrektor: dr hab. Tomasz Ciesielski, prof UO Zastępca dyrektora ds nauki, współpracy z zagranicą i promocji: dr Magdalena Przysiężna-Pizarska Zastępca dyrektora ds dydaktyki: dr Anna Gołębiowska