Irena, Irene Sarantapechaina, , Irena z Aten, gr. Ειρήνη η Αθηναία, (ur. ok. 752 w Atenach, zm. 9 sierpnia 803 na Lesbos) – cesarzowa bizantyńska (797–802), żona Leona IV. Od 780 Irena była regentką przy małoletnim synu Konstantynie VI. W 787, podczas II soboru nicejskiego, przywróciła kult obrazów. Gdy pełnoletni syn objął tron, doszło do trwałego konfliktu o władzę między synem i matką. Ostatecznie cesarzowa doprowadziła do oślepienia go i osadzenia w więzieniu, gdzie zmarł. Irena miała pod koniec swego życia pokutować za swój czyn. Ze względu na rolę w walce z ikonoklazmem bywa czczona jako święta na Wschodzie i Zachodzie chrześcijaństwa, choć nie doszło nigdy do jej oficjalnej kanonizacji.
W latach 797–802 sprawowała samodzielnie rządy jako pierwsza kobieta w historii Bizancjum. thumb|320px|XV w. fresk przedstawiający cesarzową Irenę i jej syna Konstantyna VI w trakcie obrad soboru nicejskiego II