Sędzia i jego kat (niem. Der Richter und sein Henker) – powieść szwajcarskiego pisarza Friedricha Dürrenmatta, która ukazywała się od 15 grudnia 1950 do 31 marca 1951 roku na łamach tygodnika Der Schweizerische Beobachter.
Fabuła Hans Bärlach jest starszym komisarzem kryminalnym w Bernie. Jego współpracownik, Ulrich Schmied, zostaje odnaleziony martwy, zastrzelony na ulicy w rejonie Jury. Jako że Bärlach jest poważnie chory, powierza on śledztwo swojemu asystentowi, urzędnikowi kryminalnemu Tschanzowi. Ten jednak okazuje się mordercą i kieruje wszystkie podejrzenia na lobbystę Gastmanna, posiadającego dom w rejonie miejsca zbrodni. Sam Schmied utrzymywał pod fałszywym nazwiskiem stały kontakt z Gastmannem i prowadził przeciw niemu śledztwo na własną rękę. Stawia to policję w niezręcznej sytuacji, ponieważ Gastmann wciąż cieszy się silnym poparciem politycznym. Składając mu wizytę, Bärlach zostaje zaatakowany przez ogromnego psa, a Tschanz jest zmuszony zastrzelić zwierzę.