Zmienna nakładanaJan Bielecki, Rozszerzony PL/I i JCL w systemie OS/RIAD, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1986, Seria: Biblioteka Informatyki, , zmienna absolutnaAndrzej Marciniak, Borland Pascal 7.0, Wyd. Nakom, Poznań 1994 r., seria: Biblioteka Użytkownika Mikrokomputerów , , nakładanie zmiennych – konstrukcja programistyczna dostępna w określonym języku programowania lub w jego konkretnej implementacji, umożliwiająca deklarowanie różnych zmiennych, w tym samym obszarze pamięci (dokładnie w tym samym, lub w wybranym fragmencie wspólnym). Takie postępowanie umożliwia odwoływanie się do danej zawartej w pamięci na wiele sposobów, tzn. różną interpretację ciągu bitów zawartych w tym obszarze lub fragmencie pewnego obszaru. W ten sposób danej zapisanej w pewnym obszarze pamięci można przypisać kilka różnych typów danych.
Cel stosowania zmiennych nakładanych Jak podano wyżej taka konstrukcja umożliwia odwoływanie się do danej zawartej w pewnym obszarze (lub fragmencie obszaru) pamięci jak do danych różnych typów.
Przykład w języku Turbo Pascal (wspólny fragment obszaru pamięci): var lancuch:string; dlugosc:byte absolute lancuch;