thumb|200px|Robinson Crusoe na brzegu bezludnej wyspy, według ilustracji Newella Conversa Wyetha, wyd. 1920 Robinson Crusoe (w polskich przekładach także: Robinson Cruzoe lub Robinson Kruzoe) – główny bohater powieści przygodowych Przypadki Robinsona Crusoe oraz Dalsze przygody Robinsona Crusoe angielskiego pisarza Daniela Defoe z 1719 i 1720 roku.
Bohater powieści thumb|left|220px|Robinson Crusoe i jego towarzysz niedoli na wyspie – karaibski tubylec Piętaszek. Ilustracja pochodząca z wydania z 1868. Robinson Crusoe, syn kupca z Hull, ma objąć po ojcu interes rodzinny. Marzy o podróżach morskich, ale ojciec, który stracił już dwóch synów na morzu, nie chce mu na to pozwolić. Niemniej żądza przygód zwycięża i Robinson jako 18-latek w 1651 r. opuszcza rodzinne miasto i płynie do Londynu. Służąc na kolejnych statkach uczy się sztuki żeglarskiej, prowadzi interesy, potem trafia do niewoli mauretańskiej. Po dwóch latach ucieka, zostaje plantatorem w Brazylii. Sąsiedzi namawiają go do wyprawy do Afryki po niewolników. Podczas wyprawy statek trafia na huragan i rozbija się u ujścia rzeki Orinoko, a jedyny ocalały, Robinson, znajduje ocalenie na bezludnej wyspie.