Józef Baniak (ur. 27 października 1948 w Buczu, zm. 1 maja 2023) – polski teolog i socjolog, profesor nauk humanistycznych (2003), specjalista w dziedzinie socjologii religii.
Życiorys W 1975 ukończył studia na Wydziale Teologii Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego. W 1982 otrzymał na Wydziale Nauk Społecznych Uniwersytetu Wrocławskiego dwa stopnie naukowe doktora z zakresu: socjologii na podstawie pracy „Powołania kapłańskie w Polsce w okresie po II wojnie światowej” i filozofii na podstawie pracy „Światopogląd studentów Uniwersytetu Wrocławskiego”.
Stopień doktora habilitowanego nauk humanistycznych w zakresie socjologii uzyskał w 1996 na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Jagiellońskiego na podstawie rozprawy Religijność miejska w warunkach uprzemysłowienia i ruralizacji na przykładzie Kalisza: studium socjologiczne (1990).
Tytuł profesora nauk humanistycznych uzyskał w 2003. Był wykładowcą Wydziału Teologicznego Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Został pracownikiem Wydziału Nauk Społecznych UAM. Prowadził badania m.in. nad seksualnością duchowieństwa rzymskokatolickiego.