Kustosz Pamięci Narodowej – nagroda przyznawana za szczególnie aktywny udział w upamiętnianiu historii Narodu Polskiego w latach 1939–1989, a także za działalność publiczną zbieżną z ustawowymi celami Instytutu Pamięci Narodowej.
Historia Nagroda została ustanowiona w lipcu 2002 przez Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej prof. Leona Kieresa na podstawie pomysłu prof. Janusza Kurtyki. Nagroda jest przyznawana co roku, kandydatów do niej mogą wysuwać instytucje, organizacje społeczne i naukowe oraz osoby fizyczne. Zgłaszane mogą być zarówno osoby jak i instytucje. Ma charakter honorowy, a jej laureaci otrzymują tytuł Kustosza Pamięci Narodowej. Nagroda ma przywrócić szacunek dla narodowej przeszłości, chronić wartości, dzięki którym Polska przetrwała przez lata zniewolenia.
W 2020 r. Instytutu Pamięci Narodowej przygotował album prezentujący sylwetki laureatów nagrody „Kustosz Pamięci Narodowej”, który jest dostępny w wersji elektronicznej na stronach IPN. W latach 2002–2020 IPN wyróżnił nagrodą Kustosza Pamięci Narodowej 88 osób i instytucji. Dwudziesta edycja przyznawania nagrody spotkała się z największym odzewem – z całego świata wpłynęło do IPN 200 zgłoszeń kandydatur.