Gatunek należy do roślin wolno rosnących.
Krzyżownica zwyczajna jest tetraploidem (stanowiąc pod tym względem wyjątek wśród diploidalnych na ogół europejskich przedstawicieli rodzaju). Liczba chromosomów wynosi 2n = 28, 32, 48, 56, 68, 70.
Zmienność i mieszańce thumb|Krzyżownica zwyczajna o kwiatach różowych thumb|Krzyżownica ostroskrzydełkowa – podgatunek lub odrębny gatunek Gatunek jest bardzo zmienny, ale wyróżniane podgatunki, odmiany i formy nie są wybitne, istnieją między nimi formy pośrednie i ich ranga taksonomiczna jest niewielka. W obrębie tych samych populacji występuje duża zmienność barwy kwiatów i innych cech morfologicznych. Szczególnie zmienne są populacje występujące na podłożu wapiennym, podczas gdy te związane z wilgotnymi łąkami, murawami podgórskimi czy wydmami zwykle bywają dość jednolite.
Wyjątkiem wyraźniej odmiennym od typu jest podgatunek P. vulgaris subsp. oxyptera podnoszony także do rangi gatunku jako krzyżownica ostroskrzydełkowa P. oxyptera Rchb. oraz P. vulgaris subsp. collina.