Stały pacjent (ang. The Adventure of the Resident Patient) – jedno z opowiadań Arthura Conana Doyle’a opisujących przygody wielkiego detektywa Sherlocka Holmesa, wydane w czasopiśmie The Strand Magazine w sierpniu 1893, ilustrował Sidney Paget. Część zbioru Wspomnienia Sherlocka Holmesa.
W Polsce opowiadanie pojawiło się również w zbiorze Przygody Sherlocka Holmesa pod tytułem Tajemniczy pacjent. Polskie przekłady noszą także tytuły: Lekarz i jego pacjent i Pacjent doktora TrevelyanaW tomie Sherlock Holmes niepokonany (wydanie pierwsze 1960, wydanie drugie 1969).
Historia publikacji Opowiadanie oryginalnie ukazało się w 1893 roku w magazynie Strand. W wydaniu książkowym z 1894 roku zmieniono tekst początkowej części utworu, dodając kilka akapitów z opowiadania „Kartonowe pudełko”, które - napisane w podobnym czasie - z powodu kontrowersyjnej treści nie zostało pierwotnie włączone do zbioru „Wspomnień Sherlocka Holmesa”, a ukazało się wiele lat później w tomie „Jego ostatni ukłon”.
Fabuła Sherlock Holmes ma nowego klienta. Jest nim neurolog Percy Trevelyan.