Sergiusz Hessen (ur. w Ust-Sysolsku, zm. 2 czerwca 1950 w Łodzi) – polski i rosyjski pedagog i filozof.

Życiorys Dzieciństwo spędził głównie na wsi i w Odessie, a do gimnazjum uczęszczał w Petersburgu, dokąd przyjechał mając dziewięć lat. Wychował się z trzema przyrodnimi braćmi z powtórnego małżeństwa ojca.

Po zdaniu egzaminu dojrzałości w roku 1905 studiował na Uniwersytecie we Fryburgu, a po otrzymaniu doktoratu „summa cum laude” w 1909 roku zamieszkał w Petersburgu. W latach 1914–1917 oraz 1921–1923 wykładał filozofię na Petersburskim Uniwersytecie Państwowym, a od 1917 do 1921 roku w Tomsku. Od 1923 roku przebywał w Niemczech i Czechosłowacji, a od 1935 w Polsce. Do 1939 roku był profesorem Wolnej Wszechnicy Polskiej. W latach 1945–1950 był profesorem historii pedagogiki Uniwersytetu Łódzkiego.

Stworzył własny system pedagogiki kultury, pomimo że był pod wpływem filozofii niemieckiej. System ten został przedstawiony w głównym dziele Hessena Podstawy pedagogiki. Zakładał on poszukiwanie dróg kształtowania osobowości uczniów poprzez szerokie wykorzystanie dóbr kultury.