Wojny domowe między rywalami o tron cesarski – częste w połowie IV wieku – powodowały odwoływanie wojsk znad granic cesarstwa, co umożliwiało barbarzyńcom wkraczanie na jego terytorium. W IV wieku narastało rozwarstwienie społeczne i następował upadek mniejszych ośrodków miejskich. Od II do V wieku stopniowo następowało upowszechnienie się w cesarstwie religii chrześcijańskiej – ostatecznie stała się ona religią państwową.