Terytorialnie cywilizacja arabska rozwinęła się w znacznym stopniu na obszarze dawnego imperium i przejęła w dużej mierze dorobek kulturowy rzymsko-bizantyński.

W czasach, gdy w Europie trwało średniowiecze, świat składał się z kilku kręgów cywilizacyjnych na różnych kontynentach. Kontakty między nimi były nikłe, a różnice kulturowe duże, więc nie powinno się rozpatrywać historii kultur spoza obrębu kultury śródziemnomorskiej przez pryzmat średniowiecza.

Początki i rozwój pojęcia średniowiecza Średniowieczni autorzy dzielili historię na takie okresy jak „Sześć epok” (za Państwem Bożym św. Augustyna) lub „Cztery królestwa” (za Księgą Daniela) i uważali swoje czasy za ostatni okres dziejów przed nadejściem końca świata. Kiedy mówili o czasach, w których żyli, określali je jako „współczesne”. W latach 30. XIV wieku humanista i poeta Petrarka określał czasy przedchrześcijańskie jako antiqua („stare”, „starożytne”), a erę chrześcijańską jako nova („nowe”, „nowożytne”). Leonardo Bruni był pierwszym historykiem, który zastosował podział historii na trzy epoki w swoim dziele Historiae Florentini populi (1442). Bruni i późniejsi historycy uważali, że Włochy zmieniły się od czasów Petrarki i dlatego dodawali trzecią epokę. Termin „średniowiecze” pojawił się po raz pierwszy w języku łacińskim w 1469 jako media tempestas.