parvicristatus (Gould, 1843) – wschodnio-środkowa Kolumbia, południowo-środkowa Wenezuela. W starszych ujęciach systematycznych do C. cristatus często zaliczano też kilka podgatunków z Ameryki Centralnej wydzielanych obecnie do osobnego gatunku o nazwie Colinus leucopogon (przepiór plamisty). Decyzja o rozdzieleniu tych gatunków została w 2024 roku zaakceptowana przez North American Classification Committee (NACC).
250px|mały|Przepióry zmienne na XIX-wiecznej rycinie Morfologia i ekologia Długość ciała 20–23 cm. U samca czub jasnopłowy, ciemię i brew ciemniejsze. Wierzch ciała ciemnobrązowo i czarno delikatnie prążkowany. Spód gęsto biało plamkowany. Samica bardziej matowa. Zwykle spotykany w parach lub stadkach. Zaalarmowany ucieka pieszo lub odlatuje na niewielką odległość i kryje się w gąszczu. Nierzadko spotykany na poboczach dróg.
Zasięg, środowisko Ameryka Środkowa i Południowa do północnej Brazylii. Dość pospolity na nizinnych suchych terenach.
Status zagrożenia IUCN uznaje przepióra zmiennego za gatunek najmniejszej troski (LC – Least Concern).