thumb|250px|Ekspansja neolityczna 7 do 5 tysiąclecia p.n.e. thumb|250px|Europa ok. 4500 – 4000 p.n.e. thumb|250px|Europa ok. 4000 – 3500 p.n.e. thumb|250px|Mapa większych Staro-Europejskich kultur w późnym 4-tym tysiącleciu p.n.e. Zielony: Kultura pucharów lejkowatych (TRB). Niebieski: Kultura ceramiki wstęgowej rytej (LBK). Pomarańczowy: Kultura lendzielska. Fioletowy: Kultura Vinča. Czerwony: Kultura Cucuteni-Trypole. Żółty: zachodnia cześć kultury Yamna. thumb|Prehistoryczna figura śpiącej kobiety (Malta)
Stara Europa – termin wprowadzony przez Mariję Gimbutas na określenie, według niej, stosunkowo jednorodnej i rozpowszechnionej neolitycznej kultury w Europie, w szczególności Malty i przedhistorycznych Bałkanów, którą mieli tworzyć użytkownicy języków przed-indoeuropejskich.
W swojej książce (1982) The Goddesses and Gods of Old Europe: 6500–3500 B.C. (Boginie i bogowie Starej Europy: 6500–3500 p.n.e.), Gimbutas określa te kultury jako starą Europę. Archeologowie i lingwistycy pracujący w ramach jej hipotezy wskazują na dowody na zmiany związane z początkiem epoki brązu (por. teoria kurhanowa). Dlatego Gimbutas i jej współpracownicy używają określenia „Stara Europa” jako synonimu terminów „Europa neolityczna” oraz „Europa przedindoeuropejska”.