dywersji pozafrontowej) w części są nadal utajnione, klauzula obowiązuje do 2025 r.
Życiorys Młodość mały|upright|Nikołaj (Nikanor) Kuzniecow w 1920 r. Urodził się jako Nikanor Iwanowicz Kuzniecow (w 1931 zmienił imię na Nikołaj) w chłopskiej rodzinie Rosjan, których sąsiadami byli Niemcy nadwołżańscy, od których nauczył się języka (wg Bogusława Wołoszańskiego Kuzniecow sam wywodził się z rodziny niemieckich osadników). Miał starsze siostry Agatę i Lidię oraz młodszego brata Wiktora. Był utalentowanym poliglotą, posługiwał się kilkoma dialektami języka niemieckiego, esperanto, językiem komi (zyriański), językiem polskim i językiem ukraińskim.
W 1926 ukończył szkołę siedmioletnią, następnie studiował agronomię. Wstąpił do Komsomołu, z którego (także z uczelni) został usunięty w 1929 ze względu na oskarżenia o „białogwardyjsko-kałmuckie pochodzenie”. W 1930 przywrócono go do organizacji, zatrudniony jako poborca podatkowy w administracji Kudymkar oraz przywrócony na studia (nie pozwolono mu jednak obronić dyplomu). Wkrótce został ponownie wydalony z Komsomołu z powodu afery defraudacyjnej (Kuzniecow odkrył, że jego podwładni działają poza prawem, skazano ich na 4–8 lat pozbawienia wolności a Kuzniecowowi potrącono 15% wynagrodzenia). Uczestniczył w kolektywizacji Komi.