thumb|Ułan Gwardii Narodowej 1848 Ułani – lekka jazda uzbrojona w lance, szable oraz broń palną, charakterystyczna głównie dla kawalerii polskiej. W niektórych państwach analogiczne formacje nosiły nazwę lansjerów.
Etymologia nazwy Nazwa wywodzi się z języka polskich Tatarów osiedlonych w granicach I Rzeczypospolitej. Jazda z tradycjami ułańskimi wywodzi się od Tatarów, u których oghłan (albo ułan) oznaczał młodzieńca, junaka. Według Piotra Borawskiego słowo ułan było też tytułem przysługującym arystokracji (spokrewniona z rodem Czyngis-chana nosiła tytuł sołtan). Od końca XIV wieku przedstawiciele rodów tatarskich osiedlali się w Wielkim Księstwie Litewskim, często zachowując ten tytuł. Jedna z gałęzi rodu Assańczukowiczów przekształciła tytuł w nazwisko Ułan. Pułk Aleksandra Ułana (8 chorągwi) stanął po stronie Augusta II w czasie wojny domowej 1715–1716, a w nagrodę za wierność monarcha w 1717 przeniósł pułk ze służby koronnej na żołd w armii saskiej. Po śmierci Ułana dowódcą pułku został Czymbaj Murza Rudnicki, a później Józef Bielak, lecz nazywano go nadal „wojskiem Ułanowym”.