Może się realizować zarówno w świecie przedstawionym utworu, jak i poprzez gatunek i styl.
Powieść a karnawalizacja Bachtin uznaje karnawalizację za jedną z najważniejszych cech powieści; karnawał jest również według niego jednym ze źródeł powieści jako gatunku. Charakterystyczna dla zjawiska karnawału opozycja pomiędzy śmiechem a powagą miała pojawić się już w poprzednikach gatunku powieściowego: satyrze menippejskiej, poemacie sielankowym, dialogu sokratejskim i twórczości pamiętnikarskiej. Opozycja ta ma być również głównym elementem oddzielającym rozwój powieści od eposu. Właściwy przełom w rozwoju karnawalizacji w literaturze, nastąpił według Bachtina w XVI wieku. Tworzący wtedy pisarze (m.in. François Rabelais i Miguel de Cervantes) mogli bezpośrednio czerpać z doświadczenia odbywających się ówcześnie karnawałów. Od tamtego momentu karnawalizacja stała się elementem tradycji literackiej. Karnawalizacja była według badacza jedną z podstawowych właściwości powieści Fiodora Dostojewskiego.
Realizacja karnawalizacji w powieści Karnawalizacja w powieści realizuje