Znanych jest około 100 takich źródeł, należących do klasy małomasywnych układów rentgenowskich. Podolbrzym lub gwiazda ciągu głównego wypełnia swoją powierzchnię Roche′a, a wypływająca z niej materia gromadzi się w dysku akrecyjnym wokół składnika zwartego. Dysk ten emituje promieniowanie rentgenowskie, zaś rozbłysk następuje, gdy ilość materii w dysku (dokładniej, jego gęstość powierzchniowa) przekracza pewną wartość krytyczną, co powoduje zwiększenie lepkości, gwałtowny spływ materii dysku w stronę centrum i wzrost jasności. Mechanizm jest zasadniczo podobny do mechanizmu wybuchu nowej karłowatej (w tym wypadku mamy białego karła jako obiekt zwarty). Powolny zanik jasności w nowej rentgenowskiej jest związany z oświetlaniem zewnętrznych części dysku przez powstające promieniowanie rentgenowskie, co modyfikuje ich temperaturę i lepkość.

Typ obiektu zwartego określa się na podstawie obserwacji widma promieniowania układu. Przykładem nowej rentgenowskiej zawierającej gwiazdę neutronową jest Cen X-4 w gwiazdozbiorze Centaura – źródło, które rozbłysło w roku 1979 i od tamtej pory znajduje się w stanie spokojnym.