Hugo bardzo starannie datował kolejne wiersze oraz wskazywał zdarzenia, jakie zainspirowały ich powstanie, co czyni ze Straszliwego roku poetycki pamiętnik z tamtych dni. Wśród epizodów, jakie stały się przyczyną napisania wierszy, jest śmierć syna poety Karola, zachowanie jego wnuczki Joasi, upadek pocisku tuż obok spacerującego w Feuillantines pisarza, wreszcie jego spotkanie z Marią Mercier, wdową po komunardzie.
Ostatecznym wniosek podmiotu brzmi jednak, iż dotychczasowe tragedie nie oznaczają zahamowania postępu - Hugo wyraża niezachwianą wiarę w jego dalszy marsz i dalszą poprawę sytuacji całych narodów. Zachowuje również wyrażoną w Nędznikach koncepcję Boga-współtwórcy postępu.
Przesłanie utworu Straszliwy rok jest wyrazem mieszanych uczuć autora wobec obserwowanych przezeń wydarzeń, który - podobnie jak w dygresjach w Nędznikach - uzewnętrznia swoje wątpliwości i niejako na oczach czytelnika dochodzi do bardziej sprecyzowanych wniosków. Hugo cieszy się z upadku znienawidzonego II Cesarstwa, jednak stopniowo uczucie to ustępuje miejsca trosce o stan rodzinnego kraju, opanowanego przez cudze wojska.