Podział na dwa plemiona doprowadził do wzajemnej rywalizacji, m.in. w budowie większych od konkurentów moai, a w skrajnych wypadkach do wojen domowych. W wyniku tych konfliktów część moai została zniszczona lub uszkodzona, a w XVIII wieku ostatnia wojna doprowadziła do zagłady arystokratycznych długouchych. Przybycie peruwiańskich handlarzy niewolników ostatecznie położyło kres królestwu, gdyż ostatni ʻariki – znający m.in. pismo rongorongo i obrzędy – Kai Mako‘i ‘It został schwytany w 1862 i zmarł w Peru w ciągu rokuReszta pojmanych z 1862 wróciła do ojczyzny już w 1863. Znanych jest jeszcze czterech ʻariki następców Kai Makoʻi ʻIt, ale żaden z nich nie posiadał już sekretnej wiedzy przodków (m.in. czytania pisma rongorongo, które do dziś pozostaje nieodczytane). Badaczka Katherine Routledge przypadkiem trafiła na umierającego Tomenika, który najprawdopodobniej potrafił odczytać pismo. Działo się to w 1914 roku. Badaczka odwiedziła go w domu dla trędowatych kilkukrotnie starając się nawiązać kontakt z umierającym. Jednak najprawdopodobniej tubylec nie chciał wyjawić tajemnicy pisma obcej osobie. Zmarł niedługo potem, ale istnieje teoria, że na wyspie pozostawił swoich uczniów, tak bowiem umiejętność czytania i pisania była przekazywana z pokolenia na pokolenie.
Źródło i licencja
Fragment artykułu Wikipedia — Władcy Wyspy Wielkanocnej · historia autorów.
Tekst: CC BY-SA 4.0. Wydzielono fragment z dłuższego artykułu.