thumb|180px|Marceli Nowotko, członek Pierwszej Grupy Inicjatywnej PPR Grupa Inicjatywna – utworzona w 1941 (według różnych źródeł w czerwcu lub na przełomie lipca i sierpnia) z upoważnienia Komitetu Wykonawczego Międzynarodówki Komunistycznej (Kominternu) grupa polskich działaczy komunistycznych przebywających w ZSRR. Grupa miała po zrzucie spadochronowym dokonanym przez lotnictwo sowieckie na terenie okupowanej przez Niemcy Polski dokonać utworzenia w Polsce partii komunistycznej – Polskiej Partii Robotniczej. Pierwotnie byli określani jako „grupa krajowa”.

22 czerwca 1941 nastąpił atak III Rzeszy na ZSRR. W pierwszych dniach lipca 1941 sekretarz generalny Międzynarodówki Komunistycznej Georgi Dymitrow wezwał grupę polską w szkole Kominternu w Kusznarenkowie i oświadczył, że Komintern zgodził się na utworzenie partii komunistycznej w Polsce, a członkowie grupy mają być jej trzonem. Autorem nazwy partii był Józef Stalin, który 27 sierpnia 1941 przekazał sekretarzowi generalnemu Kominternu Georgi Dymitrowowi wskazówki, by nie posługiwać się nazwą „partia komunistyczna”, gdyż mogłaby odstraszać przyszłych członków„Po wspomnianym spotkaniu szef Kominternu zanotował w dzienniku wskazówki Stalina: Będzie lepiej założyć Polską Partię Robotniczą z komunistycznym programem.