W latach 20 XX wieku władze Cieszyna zaoferowały pomieszczenia dzisiejszego budynku głównego Wydziału Artystycznego Wyższej Szkole Gospodarstwa Wiejskiego, która – z wojenną przerwą – przetrwała do roku 1950. Kolejne lata to działalność Liceum Pedagogicznego, dwuletniego Studium Nauczycielskiego, wreszcie, od maja 1971 roku, Wyższego Studium Nauczycielskiego, już jako Filii Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach. Od roku akademickiego 1973/74, w miejsce Wyższego Studium Nauczycielskiego prowadzone są pełne studia magisterskie. Ostatecznie status Filii ustabilizował się w roku 1977, kiedy to w jej ramach powstał Wydział Pedagogiczno-Artystyczny.
Filia Uniwersytetu Śląskiego powstała zaledwie trzy lata po podpisaniu aktu założycielskiego uczelni macierzystej w Katowicach. Zadecydowało o tym kilka istotnych czynników, do których należały przede wszystkim bogate tradycje akademickie Cieszyna i znaczący potencjał kulturotwórczy regionu. Na tradycje kulturalne wpłynęło w sposób szczególny dziedzictwo muzyczne, w tym wyjątkowa rola muzyki, głównie zaś śpiewu zespołowego. W pierwszych latach istnienia Filii kształcenie muzyczne stanowiło znak rozpoznawczy cieszyńskiej uczelni, a jej strukturę organizacyjną tworzyły dwie sekcje przedmiotowe – Nauk Humanistycznych i Nauk Pedagogicznych.