Autor ten podkreśla jednak, że sposób ujęcia i rozwinięcia tych tematów jest – w porównaniu z późniejszymi dziełami Balzaka – dość płytki i fragmentaryczny. Boy-Żeleński zauważa, że główne wątki powieści - miłość do kobiety nieosiągalnej, nędza młodego i ambitnego artysty, zawarcie paktu ze złem – występują również, w wersji pozbawionej elementu fantastycznego, w następnych tomach Komedii ludzkiej (Stracone złudzenia, Ojciec Goriot). W kolejnych tomach pojawiają się również o wiele wyraźniej zarysowane psychologicznie postaci podobne do Rafaela i Fedory.
Balzak wyraźnie umiejscawia utwór w czasie i przestrzeni: z wypowiedzi Rastignaka w pierwszej części jednoznacznie wynika, że akcja dzieła rozpoczyna się bezpośrednio po rewolucji lipcowej (nie licząc retrospekcji), zaś miejsce akcji – Paryż – jest wielokrotnie w szczegółach opisywane. Istotną częścią powieści są opisy konkretnych miejsc: domu Taillefera, kasyna, domu pani Gaudin i pałacu Rafaela. Służą one dokładnemu przedstawieniu realiów dzieła. Wyjątkiem jest tutaj opis sklepu, w którym Rafael otrzymuje jaszczura. Nagromadzone w nim przedmioty reprezentują wszystkie znane cywilizacje i epoki. Mijając je, główny bohater symbolicznie odrzuca kolejne osiągnięcia kultury, by wreszcie odwrócić się od obrazu Chrystusa i zaakceptować pakt z siłami magicznymi.
Jaszczur jako studium natury ludzkiej