Stan barwa przejrzystość liczba komórek w μl (cytoza) neutrofile (%) limfocyty (%) stężenie białka (mg/dl) stężenie glukozy (% stężenia w surowicy) stężenie chloru (mmol/l) stężenie kwasu mlekowego (mmol/l) prawidłowy wodojasny klarowny ≤5 0 100 15-45 60-75% >117 <2,1 ropne ZOMR żółtawy mętny od kilku do całego pola widzenia ↑↑↑ 95 - 100 - ↑ >200 ↓ <40% ↓↓ ↑ >3,5 gruźlicze ZOMR wodojasny lub opalizujący klarowny kilkadziesiąt do 1000 ↑ 0-25 >75 ↑ zwykle ~ 100 ↓ 10-30% często ↓↓↓ ↑↑↑ wirusowe ZOMR wodojasny klarowny kilka do kilkuset ↑ 0-25 >75 norma lub ↑ (<200) norma lub ↓ norma lub ↓ norma lub ↑ (2,2-3) grzybicze ZOMR wodojasny, opalizujący; niekiedy ropny klarowny lub mętnykilka do kilkuset ↑ ↓ nowotworowe ZOMR ↑ ↑ ↑ ↓
Leczenie przeciwwirusowo: leczenie objawowe, ogólnie podtrzymujące, w skrajnie ciężkich przypadkach gancyklowir i interferon przeciwbakteryjnie: antybiotyki, np. ampicylina, aminoglikozydy, cefalosporyny III generacji (np.