Monaster św. Mikołaja na Słupie – męski monaster w Kijowie, założony według legendy przez księcia Mścisława w 1113, zniszczony przez władze stalinowskie w latach 30. XX wieku.
Historia Według legendy w 1113 Mścisław zabłądził podczas polowania i odnalazł drogę w gęstym lesie dzięki pojawieniu się św. Mikołaja, którego postać ukazała się niespodziewanie na przydrożnym słupie. Książę postanowił upamiętnić to wydarzenie wznosząc drewnianą cerkiew, określaną popularnie Małym MikołajemO.Aleksejczuk, Kijów i okolice, Pascal, Bielsko-Biała 2006, , s.189. Nie wiadomo, kiedy dokładnie przy cerkwi powstała prawosławna wspólnota monastyczna. Był to jeden z bogatszych i większych monasterów w Kijowie – obszar należący do wspólnoty rozciągał się od brzegu Dniepru do Askoldowej Mogiły.
Znaczącej rozbudowy klasztoru dokonał Iwan Mazepa, który sfinansował przebudowę starej cerkwi oraz nowy sobór św. Mikołaja. Obok wzniesiona została dzwonnica, budynek mieszkalny dla mnichów, refektarz oraz osobny budynek przeznaczony dla przełożonego wspólnoty. Z rozbudową obiektu wiązał się liczebny wzrost wspólnoty. W związku z tym w 1732 metropolita kijowski Rafał podzielił monaster na dwa mniejsze. W XIX wieku miała miejsce znacząca przebudowa „Małego Mikołaja”, która zatarła cechy architektury barokowej cerkwi.