Inną funkcją motywów jest także zasygnalizowanie atmosfery przeszłości. Dzięki temu wyjaśniane są różne związki i wytwarzany jest system odniesień w powieści. I tak Tony Buddenbrook – mówiąc przy końcu książki o miodzie jako „produkcie natury” – wspomina przy tym także swoją niespełnioną miłość z lat młodości – Mortena Schwarzkopfa, studenta medycyny. Formuła ta powtarza się w wielu innych wypowiedziach bohaterki. Owo powtórzenie wspomnienia świadczy o tym, że nie zapomniała ona o Mortenie. W tym czasie Tony była już dwukrotnie rozwiedziona po nieudanych małżeństwachErnst Keller: Leitmotive und Symbole. w: Buddenbrooks-Handbuch, hrsg. von Ken Moulden und Gero von Wilpert. Stuttgart: A. Kröner 1988, s. 133..
Motywy, cytaty, symboliczne formy czy słowne i długo ciągnące się odniesienia do przeszłości były środkami epickimi działającymi według mojego odczucia w sposób oczarowujący. Szybko przyznałem, że nic na świecie nie stymulowało tak mojej pracy twórczej jak dzieła Wagnera (…). Naprawdę nietrudno jest odczuć powiew ducha Pierścienia Nibelunga w tym epickim ciągu generacji, przepełnionym przeplatającymi się motywami przewodnimiÜber die Kunst Richard Wagners. W: Thomas Mann: Rede und Antwort. Berlin: S. Fischer 1922, s. 360..