Taki sposób kształcenia zabija w uczniach wszelką indywidualność, gdyż każdy z nich podlega tym samym regułom i nakazom.
Powieść to polityczna satyra i psychologiczne studium jednostki, która sprzeciwia się przejrzanym przez nią mechanizmom społecznym. Stosunek Raata do uczniów jest, w politycznym kontekście bliski szowinizmowi, jest to też postawa autorytarna. Jego tyrańskie podejście do klasy i niesprawiedliwe ocenianie to oznaka wewnętrznej bezsilności i świadectwo kompleksu niższości.
Mann krytykuje rozpad społeczeństwa mieszczańskiego pod rządami Wilhelma II i tematyzuje aspekty ówczesnego imperializmu. Autor kierował się otwarcie przeciwko narodowemu socjalizmowi i reprezentował światopogląd demokratyczny. W książce są ukazane konflikty między władzą a miłością, ale także stosunek między osobą tyrana i jego podwładnymi. Północnoniemieckie miasto z książki to rodzinne miasto autora Lubeka, choć nie jest ona bezpośrednio nazwana w tekście.
Wydanie książki z 1905 roku (nakład 2.000 egzemplarzy) nie było sukcesem Manna. Nawet brat Thomas nie szczędził Heinrichowi słów krytyki, określając jego dzieło jako swawolne i słabe.