Jastrzębiak ciemny (Melierax metabates) – gatunek dużego ptaka drapieżnego z rodziny jastrzębiowatych (Accipitridae).
Systematyka Wyróżniono kilka podgatunków M. metabates: M. metabates theresae – południowo-zachodnie Maroko. M. metabates ignoscens – południowo-zachodni Półwysep Arabski. M. metabates neumanni – Mali do północnego Sudanu. M. metabates metabates – Senegal do Etiopii i północnej Tanzanii. M. metabates mechowi – Gabon do południowej Tanzanii i na południe do Angoli i RPA. Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny (IOC) nie uznaje obecnie podgatunku neumanni i wlicza go do podgatunku nominatywnego.
Zasięg występowania i środowisko Jastrząb ten zamieszkuje tereny w Afryce Subsaharyjskiej, ale unika deszczowych lasów dorzecza Konga. Występują również małe, izolowane populacje jastrzębiaków ciemnych w Maroku i południowo-zachodniej części Półwyspu Arabskiego. Jest to ptak częściowo wędrowny, populacje w strefie tropikalnej są w większości osiadłe, ptaki w rejonach suchych prowadzą koczowniczy tryb życia. Zasięg występowania ocenia się na 22,3 mln km².