Było to spowodowane z jednej strony tym, że u władzy na Ukrainie pozostawał jeden z najbardziej konserwatywnych przywódców komunistycznych z czasów Breżniewa, Wołodymyr Szczerbycki; z drugiej zaś ciągle w więzieniach bądź łagrach pozostawali najbardziej aktywni ukraińscy działacze polityczni. 5 czerwca rozpoczęły się obchody Tysiąclecia Chrztu Rusi. Oprócz obchodów oficjalnych rocznica ta pozwoliła na wiele nieoficjalnych spotkań i odczytów, oraz nielegalnych mszy greckokatolickich.
Po częściowym zwolnieniu z łagrów działaczy opozycyjnych doszło 7 lipca do przekształcenia Ukraińskiej Grupy Helsińskiej w Ukraiński Związek Helsiński (UZH), który zapoczątkował swoje istnienie programem politycznym nazwanym „Deklaracją zasad”. W deklaracji jako główny cel ruchu określono odrodzenie państwowości ukraińskiej oraz przebudowę ZSRR na zasadzie konfederacji niezależnych państw. Wbrew zamierzeniom dysydentów nie doszło na Ukrainie w 1988 do powołania, na wzór krajów nadbałtyckich, masowego ruchu na rzecz reform.
Na przełomie lat 1988/1989 szok w społeczeństwie ukraińskim wywołało odkrycie masowych grobów w Bykowni. Sprawa została szeroko nagłośniona w prasie całego ZSRR. 6 marca 1989 KC KPU podjął uchwałę o usuwaniu „białych plam” z historii USRR.