Stan przejściowy – w opisach mechanizmów reakcji chemicznych – konfiguracja atomów i łączących ich wiązań chemicznych o ściśle określonej geometrii, która teoretycznie występuje w momencie gdy istnieje jednakowe prawdopodobieństwo zajścia reakcji elementarnej w obu kierunkach.
Jest to podstawowe pojęcie w kwantowo-mechanicznej teorii stanów przejściowych reakcji chemicznych. Zgodnie z tą teorią konfiguracja stanu przejściowego reprezentuje geometrię reagującego układu cząsteczek posiadającą najwyższą energię. Energia tej konfiguracji nazywana jest barierą potencjału reakcji.
Koncepcja stanu przejściowego została zaproponowana w 1935 przez Henry'ego Eyringa i Michaela Polanyi i po wprowadzeniu nieznacznych modyfikacji ma zastosowanie także obecnie.
Tradycyjnie konfiguracje stanu przejściowego przedstawia się w formie hipotetycznego kompleksu aktywnego i dla odróżnienia od rzeczywistych związków kompleksowych zaznacza symbolem ‡ (Crux philologorum).
thumb|center|700px|Przedstawiony na powyższym rysunku kompleks aktywny występuje w przebiegu reakcji substytucji SN2, w której bierze udział bromoetan i anion hydroksylowy