Funkcje Kompetencje Przewodniczącego określa art. 20 Regulaminu Parlamentu Europejskiego. Przewodniczący kieruje całością prac Parlamentu i jego organów. Ponadto posiada pełnię uprawnień do przewodniczenia obradom Parlamentu i zapewnienia ich sprawnego przebiegu. W tym zakresie Przewodniczący: otwiera, zawiesza i zamyka posiedzenia, rozstrzyga o dopuszczalności poprawek (do projektu dokumentu) oraz o zgodności sprawozdań z Regulaminem, dba o przestrzeganie Regulaminu i utrzymanie porządku, udziela głosu, ogłasza zamknięcie dyskusji, poddaje wnioski pod głosowanie i ogłasza wyniki głosowania, kieruje do komisji informacje dotyczące spraw leżących w ich gestii.
Przewodniczący może zabrać głos w dyskusji tylko w celu jej podsumowania lub zdyscyplinowania mówcy. Jeżeli chce on brać udział w debacie, opuszcza fotel Przewodniczącego, który może zająć ponownie dopiero po jej zakończeniu.
Na płaszczyźnie kontaktów międzynarodowych, podczas oficjalnych uroczystości, w czynnościach administracyjnych, sądowych i finansowych Parlament jest reprezentowany przez Przewodniczącego, który może delegować te uprawnienia na wiceprzewodniczących.