Pierwszą ekspozycję muzealną udostępniono publiczności 1 maja 1961, i ta data uchodzi za początek działalności muzeum. Ekspozycje poświęcono powstaniu fabryki, osady fabrycznej oraz losom jej załogi na przestrzeni dziesięcioleci. Już kilka lat po zainicjowaniu działalności muzeum żyrardowskie uchodziło za znaczącą kolekcję pamiątek historycznych oraz za ważną instytucję kultury w skali całego województwa warszawskiego. W pierwotnej formule muzeum działało przez 15 lat, do 1976 r.
Muzeum Okręgowe w Żyrardowie Na mocy reformy administracyjne z 1975 r. Żyrardów nie został miastem wojewódzkim pomimo swojej wielkości i został włączony do województwa skierniewickiego. Muzeum Historii Ruchu Robotniczego m. Żyrardowa zostało na mocy Zarządzenia Wojewody Skierniewickiego z dnia 30 kwietnia 1976 r. zostało przekształcone w Muzeum Okręgowe w Żyrardowie o charakterze wojewódzkim. Dzięki nadaniu statusu muzeum wojewódzkiego Muzeum Okręgowe objęło opieką merytoryczna inne placówki z obszaru dawnego województwa skierniewickiego, w tym muzea regionalne spoza terenu województwa, między innymi w Sochaczewie. W tym okresie muzeum znacząco poszerzyło zakres działalności, między innymi poprzez podejmowanie badań terenowych, organizacje sesji naukowych oraz podjęcie się działalności wydawniczej.